T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Nevşehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

NEVŞEHİR'E HOŞGELDİNİZ

(Nevşehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından 2017 yılında hazırlanmıştır.)

Kapadokya, günümüzde, daha çok, volkanik olaylar sonucunda ortaya çıkan ve doğal yapısı ile diğer yerlerden ayrılan bölgeye verilen isimdir. Nevşehir, Aksaray, Niğde, Kayseri ve Kırşehir’i kapsar. Merkezinde Nevşehir bulunur.

Doğa ve insanın uyum içerisinde çalışmasıyla ortaya çıkan mimari yapısı ve eşsiz doğal oluşumlara anlam katan kültürel birikimi, Nevşehir’i süslediği kadar, sıcacık sade bir yaşam biçimini de olası kılar. Bu haliyle, ülkemizin en özel turizm merkezlerinden olan Nevşehir’in, merkezinde konumlandığı Kapadokya bölgesinin de temsilcisi olduğu söylenebilir.

Kapadokya, sahip olduğu doğal, kültürel, mimari varlıkları ve gündelik yaşam biçimleri ile sinema ve ilişkili kesimlere masalsı, gülünç, gerçekçi ya da grotesk sayısız seçenek sunar.

TARİH

Nevşehir’in merkezinde yer aldığı Kapadokya Bölgesi’nin isminin nereden geldiği konusunda yaygın 3 farklı görüş bulunur; bir görüşe göre “Güzel Atlar Ülkesi” olduğu için Persler buraya “Katpatuka” demişler, diğer bir görüşe göre Kızılırmağın “Kappadox” kolundan gelir ismi ve üçüncü görüşe göre de burası Hititlerin ana tanrıçası “Hepat’ın Yurdu” anlamına gelmek üzere Kapadokya olarak adlandırılır.

Kapadokya’nın yazılı tarihi Hititler ile başlar. Geçmişte Asur ticaret kolonilerine ev sahipliği yapmış ve İpek Yolu’nun geçtiği rota üzerinde konumlanmış olan bölge, bugün de uygarlıklar arasında köprü kurmaya devam eder.

GÖRÜLMEYE DEĞER YERLER:

  • Müzeler ve Eski Binalar

    -Hacı Bektaş Veli Türbesi

    -Hacıbektaş Atatürk Evi

    -Damat İbrahim Paşa Külliyesi (Nevşehir)

    -Kurşunlu Cami (Nevşehir)

    -Kültür Müzesi (Ortahisar)

    -Bebek Müzesi (Mustafapaşa)

    -Güray Müze (Avanos)

  • Örenyerleri

    -Açıksaray Örenyeri (Gülşehir)

    -Göreme Açık Hava Müzesi

    -Çavuşin köyü eski yerleşim yeri

    -Zelve- Paşabağları Örenyeri

    -Golgoli Örenyeri

    -Sobesos Antik Kenti

    -Uçhisar ve Ortahisar Kaya Oyma Kaleleri

  • Vadiler

    -Çat

    -Bağlıdere

    -Güvercinlik

    -Zemi Deresi

    -Meskendir

    -Kızılçukur- Güllüdere

    -Hallaç

    -Üzengi Deresi

    -Gomeda Vadisi

  • Kiliseler ve Yeraltı Şehirleri

Kapadokya vadilerinde karşılaşacağınız ilk Hristiyanlara ait kalıntılar, yaşama dair en ilginç izleri sergilerler. Kayalara oyulmuş kiliseler, manastır yerleşkeleri ve başlangıcı ilk Hristiyanlardan çok öncesine ait olsa da ilk Hristiyanların damgasını vurduğu yeraltı şehirleri, inanç turizmi açısından, ilimizi cazibe merkezi haline getirir.

Bugün, Kapadokya’da, çoğu kayalara oyulmuş şapeller olmak üzere, binden fazla kilisenin bulunduğu düşünülüyor. Kiliselerin iç mekânlarının inşası, mimari yapısı, sanatsal düzenlemeleri ve dekorasyonunda, halk sanatı ve Bizans duvar süsleme sanatı birarada sergilenir.

Ayrıca, irili ufaklı yaklaşık üç yüz yeraltı şehri, bu bölgedeki alternatif yaşam mekanlarının en ilginç örneklerini oluşturur. Bu yeraltı şehirleri, havalandırma sistemleri, tünelleri, güvenlik tedbirleri, zemindeki kuyuları ve gündelik yaşama ait mekan düzenlemeleri ile bugün bile ziyaretçilerini şaşırtır. Ziyarete açık yeralti şehirleri, Kaymaklı, Derinkuyu, Mazı, Tatlarin ve Özkonak’ta bulunanlardır.

  • Diğer Yerler:

-Televizyon dizilerinin çekildiği konaklar

-Yeraltı limon ve patates depoları

-Kızılırmak Nehri (Avanos)

-Çömlek Atölyeleri (Avanos)

SİNEMATOGRAFİK KAPADOKYA

Kapadokya’nın dikkatleri üzerine çeken diğer bir yönü, pek çok film ve diziye ev sahipliği yapmış olmasıdır. Burada çekilen 20 yabancı sinema filmi, 5 yabancı TV filmi, 35 Türk sinema filmi, 11 Türk dizi filmi ve 15 belgesel film düşünüldüğünde, Kapadokya’nın, Türkiye’de bir “doğal film platosu” olduğu söylenebilir.

Pier Pasolini’nin yönetmenliğini yaptığı “Medea” filminden Çetin İnanç’ın “Dünyayı Kurtaran Adam” isimli filmine ev sahipliği yapan Kapadokya’dır. Nicholas Cage, Jean Reno, Ömer Şerif, Tony Curtis, Charles Branson, Ane Belen gibi yabancı oyuncular, Fikret Hakan, Yılmaz Güney, Fatma Girik, Türkan Şoray, Kadir İnanır, Hülya Koçyiğit, Tarık Akan, Kemal Sunal ve Cüneyt Arkın gibi yerli oyuncular bölgemizden gelip geçenler arasındadır. Yılmaz Güney’in “Acı” ve “Ağıt”, Nuri Bilge Ceylan’ın “Kış Uykusu” ve Derviş Zaim’in “Cenneti Beklerken” adlı filmlerinin sahnelerini donatan Kapadokya’dır. Kapadokya’da çekilen filmler arasında, 2008 yılında, başrolde Jean RENO ile Jocelyn Quivrin’nun oynadığı “Kurtlar İmparatorluğu/ L’Empire des Loups”, 2011’de başrollerde Nicholas Cage ile Eva Mendes’in rol aldığı “Hayalet Sürücü/ Ghost Riders” adlı filmler ve son yıllarda da Brezilya’da geniş bir izleyici kitlesinin beğenerek izlediği “Salve de Jorge” adlı dizi film sayılabilir. 2016 yılında, Rusya’dan Pyatnitsa Patsanki yarışma programınının final bölümünün ve Ukrayna’dan ICTV televizyonunun, Rusya Kanal 1 çekimleri burada yapılmış; yerli film olarak da “Vezir Parmağı” ile “I LoveYou 2” filmleri çekilmiştir.

JEOLOJİ

Bilim insanlarınca, buradaki yer şekillerinin formasyonunun, 10 milyon yıl önce, kaldera patlamaları ile başladığı düşünülmektedir. O zamandan bugüne yaşanan ve farklı zaman dilimlerine ait volkanik patlamalar, seller, göllerin tüflerle dolması, ani sıcaklık değişimleri gibi sayısız doğa olayı sonucunda Kapadokya’daki ignimbirit denilen kayaçların bugünkü görünümünün ortaya çıktığı söylenebilir.

TARIM

Bağcılık, tarımsal faaliyetler içerisinde birinci sıradadır. Emir üzümleri Kapadokya’nın şarap yapımında kullanılan en kaliteli üzümleridir. Bunun dışında, Dimrit, Parmak Üzümü ve Kalecik Karası burada yetiştirilen üzümlerdendir. Üzüm, şarap yapımında olduğu kadar, pekmez yapımında da kullanılır ve pekmez yapımı bütün köy ve ilçelerde devam ettirilen bir gelenektir.

Nevşehir’de tarımı yapılan diğer bir ürün de kabak çekirdeğidir. Taş fırınlarda, özel kavurma teknikleriyle gerçekten başka hiçbir yerde tadamayacağınız bir lezzete ulaşılır.

Güneye Niğde’ye doğru gidildiğinde patates üretimi tarıma egemen olur ve Nevşehir, ülkemizin en fazla kuru fasulye üretimi yapılan illerindendir.

Bunların dışında, bademlikler, ceviz ağaçları ve kayısı bahçeleri burada tarımla uğraşan hemen herkesin gündelik yaşamının parçasıdır.

NÜFUS

Nevşehir’in il olarak nüfusu, 2016 yılı verilerine göre, 290.895 kişidir. Nüfusun il genelinde, ilçelere göre dağılımında ise turizm kesiminin belirleyici olduğunu belirtmek gerekir. Nevşehir’in ekonomisi, en çok turizm ve sonra da tarımsal faaliyetlere bağımlıdır. Diğer taraftan, yalıtım malzemelerinde, briket yapımı, kot taşlama gibi pek çok sanayi dalında kullanılmakta olan bims ocakları da yine bu bölge ekonomisinin bir parçasını oluşturur.

Turizm kesiminin ekonomik ve sosyal yaşam üzerindeki bu baskınlığı, nüfusun, Uçhisar, Avanos, Ürgüp arasında kalan üçgende yoğunlaşmasına neden olmaktadır.

Nevşehir, özellikle yurt içinden ve yurt dışından göç almış ve almakta olan bir ildir. Göçmenler, Nevşehir halkının misafirperverliği ve yardımseverliği sayesinde sosyal yaşama gerçekten hızlı uyum sağlayabilmektedirler.

İki üniversitenin bulunması Nevşehir’de genç ve dinamik bir nüfus oluşumuna olanak tanımaktadır.

Bunların dışında, insana dair, burada hemen dikkat çekecek olan ise köy ile kent yaşamının ve geleneksel olanla modern olanın içiçeliğidir. Bunlar, barış ve uyum içerisinde Nevşehir’de yaşam bulur.

Nevşehir, Türkiye’nin merkezinde ve İpek Yolu rotası üzerinde konumlanmış olması diğer bir deyişle doğu-batı, kuzey-güney arasında köprü olması nedeniyle pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış ve farklı kökenden pek çok insan burada kaynaşarak modern Cumhuriyetin Türk insanını inşa etmişlerdir.

Lozan Barış Anlaşması sonrasında Yunanistan ile Türkiye arasında yapılan nüfus mübadelesi nedeni ile Hristiyan nüfus Yunanistan’a göç ederken, Yunanistan ve Makedonya’da yaşayan müslüman nüfus da buraya göç etmişlerdir. Nevşehir’de Mustafapaşa (Sinasos) köyü en çok göç veren ve alan yer olarak dikkatleri üzerine çeker.

Kapadokya, Anadolu’ya İslam Dini’nin gelişi ile birlikte ünlü İslam âlimlerine ev sahipliği yapmış bir bölgedir. Türk ve İslam Mutasavvıfı Hacı Bektaş-ı Veli, 13. yüzyılda Nevşehir’in Hacıbektaş ilçesini yurt edinmiş ve Hacı Bektaş-ı Veli’nin Türbesinin de yer aldığı müze, Hacı Bektaş Veli’den kalan en somut kültürel mirastır. Anadolu’da Türk birliğini sağlayan düşünürün, insan sevgisi, hoşgörü, paylaşım ve toplumsal eşitlik ilkeleri üzerine kurulu olan felsefesi, 1948 İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ile aynı düşünce özünü yansıtmaktadır. Her yıl, düzenlenen uluslararası anma törenleri ile Hacı Bektaş-ı Veli’nin felsefesi yaşatılmaya çalışılmaktadır.

İKLİM VE HAVA DURUMU

Nevşehir’de karasal iklim görülür. Kızılırmak Nehrinin kıyısında ve görece alçakta kalan ya da yapay baraj göllerinin bulunduğu yerleşim yerlerinde iklim diğer yerleşim birimlerine göre yumuşar. Buradaki oluşumlar, kar, güneş ya da yağmur altında her zaman ayrı güzellikler, renkler ve sinematografi sergilerler. Vadiler, yürüyüşçülerine zorluk çıkarmaz, her mevsimde vadi koşullarını tanıyan rehberler eşliğinde yürünebilir.

NEVŞEHİR İLİ UZUN YILLAR (1960 -2016) EKSTREM VE ORTALAMA METEOROLOJİK PARAMETRELER (°C)

 

OCAK

ŞUBAT

MART

NİSAN

MAYIS

HAZİRAN

TEMMUZ

AĞUSTOS

EYLÜL

EKİM

KASIM

ARALIK

YILLIK ORTALAMA

EN YÜKSEK SICAKLIK

3,7

5,4

10,1

15,7

20,4

24,7

28,3

28,4

24,3

18,2

11,5

5,8

16,4

EN DÜŞÜK SICAKLIK

-3,8

-2,8

0,5

5,0

8,7

11,4

13,4

13,2

10,1

6,6

2,2

-1,7

5,2

ORTALAMA SICAKLIK

-0,3

0,9

4,9

10,1

14,6

18,6

21,8

21,4

17,1

11,8

6,2

1,8

10,7

YAĞIŞLI GÜN SAYISI

11,4

11,8

12,4

13,4

13,5

8,0

2,5

1,8

3,8

7,1

8,4

11,2

8,8

YILLIK YAĞIŞ MİKTARI (KG/M2)

43,6

42,1

47,6

50,3

58,4

33,6

8,5

4,6

12,8

30,1

35,6

49,1

34,5

NEVŞEHİR METEOROLOJİ MÜDÜRLÜĞÜ AYLARA GÖRE UÇ DEĞERLER

AYLAR

EN YÜKSEK SICAKLIK

EN DÜŞÜK SICAKLIK

EN FAZLA YAĞIŞ

OCAK

18,6

1.1.2010

-21,2

28.1.2000

31,4

10.1.1987

ŞUBAT

19,3

19.2.2016

-23,6

4.2.1960

23,1

1.2.1992

MART

28,0

24.3.2008

-18,0

3.3.1985

37,5

6.3.1994

NİSAN

31,6

23.4.2008

-12,5

4.4.1965

25,9

23.4.1977

MAYIS

32,6

23.5.1995

-2,3

2.5.1990

40,7

11.5.1990

HAZİRAN

35,0

30.6.2013

1,3

9.6.1962

33,6

8.6.2007

TEMMUZ

39,5

30.7.2000

3,8

10.7.1964

39,2

8.7.1987

AĞUSTOS

38,2

6.8.2010

3,1

31.8.1984

30,9

5.8.1971

EYLÜL

35,7

16.9.2017

-1,2

23.9.1963

33,5

18.9.1978

EKİM

32,0

1.10.1999

-7,6

27.10.1973

39,4

26.10.1985

KASIM

24,6

1.11.1996

-14,0

25.11.1995

31,7

26.11.2004

ARALIK

23,0

2.12.2005

-19,5

23.12.1967

37,7

14.12.1961

ULAŞIM

Tuzköy’de bulunan Kapadokya Havalimanı, Merkez’den 30km mesafede yer alır. Ayrıca, Kayseri Erkilet Havalimanı Nevşehir’e 85km uzaklıktadır ve havayolu ile Kapadokya’ya gelmek isteyenlere farklı seçenekler sunar.

Türkiye’nin tam ortasında konumlanmış olan Nevşehir’e Türkiye’nin her yerinden karayolu ile kolayca ulaşabilirsiniz.

KAYNAKÇA:

KARAKAYA, M.(Yayına Hazırlayan). (2014) Kapadokya Doğal Film Platosu. Ankara: Öncü.

KORAT, Gürsel, Taş Kapıdan Taç Kapıya: Kapadokya, 1. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2003.

UMAR, B, Kappadokia: Bir Tarihsel Coğrafya Araştırması ve Gezi Rehberi, İnkılâp Kitabevi, İstanbul, 2008.

http://nevsehir.gov.tr/ilimiz-rehberi (Ağustos 2017).

https://www.mgm.gov.tr/ (Ağustos 2017)

http://nero.org.tr/ (Ağustos 2017)